Vrienden van de Leidsehout Vereniging vrienden van
De Leidse Hout

Stinzenplanten in de Leidse Hout; voorjaar 2020

De geplande stinzenexcursie kon in 2020 helaas niet doorgaan. We hopen dat deze excursie in 2021 wel gewoon kan plaatsvinden. Onder "lees verder" vindt u foto's van stinzenplanten. Daarbij informatieve stukjes van Marco Roos.

Stinzenplanten is een in Nederland en Duitsland gangbare benaming voor een groep planten die van oorsprong in een regio alleen als ingevoerde sierplantensoort voorkwam op landgoederen, herenboerderijen en buitenplaatsen.
Het woord stinzenplant komt van het Friese woord stins, dat stenen huis betekent. Al vanaf de late middeleeuwen, met een piek aan het eind van de 18-eeuw (door de opkomst van de Engelse tuin) werden de bollen geïmporteerd door adel, herenboeren en rijke burgers voor hun tuinen. Deze stinzenplanten zijn gaan verwilderen en een eigen leven gaan leiden. Denk aan daslook, bosanemonen, speenkruid, sneeuwklokjes. Maar ook holwortel, sneeuwroem, groene ossentong, vingerhelmbloem en nog veel meer. In dit stukje worden enkele bekende stinzenplanten beschreven, met dank aan Marco Roos, medewerker van Naturalis.
Onderstaande foto’s zijn allemaal gemaakt in de Leidse Hout.

Bosanemoon 





Buurpark Oud Poelgeest heeft in het voorjaar altijd twee fases dat de bosbodem grotendeels wit is gekleurd. Eerst zijn dat de sneeuwklokjes en die worden vervolgens afgewisseld door de bosanemonen. Deze verwanten van de boterbloem hebben fraaie witte bloemen op een steel die uit een kruispunt van 3 bladeren komt. De bloemblaadjes kunnen ook roze zijn aangelopen, wat vooral in Oud Poelgeest schijnt voor te komen. Bosanemonen groeien op langkruipende, vertakte wortelstokken. Het lijken allemaal aparte plantjes, maar ze zijn of waren met worstelstukken met elkaar verbonden en het zijn allemaal klonen van elkaar.
Omdat de soort in Nederland maar zelden zaad zet, komt spontane vestiging niet voor en is deze plant in alle gebieden waar hij voorkomt oorspronkelijk aangeplant, een echte stinzenplant dus. Verspreiding via het uitgroeien van de wortelstokken gaat heel langzaam, en het kan jaren duren voordat een vierkante meter is bedekt. Des te meer reden om zuinig te zijn op de mooie grote plekken bosanemoon die er nog zijn. In de Leidse Hout zagen we dit voorjaar gelukkig weer grote velden bosanemonen groeien op percelen die door de Groengroep vrijgemaakt zijn van woekerende hulsten en taxussen.
Na sneeuwklokje en de bosanemoon komt er nog een derde witte bloemenzee, die van de daslook.

Daslook

 






Vooral in de Leidse Hout is de daslook in geur en kleur overvloedig aanwezig. We kunnen daar langdurig (de plant bloeit van april tot juni/juli) genieten van grote hoeveelheden bloeiende daslook aan weerszijden van de wandelpaden. En van de doordringende geur die ze verspreiden! Vooral de bladeren ruiken als je ze fijnwrijft sterk naar knoflook, uien, bieslook en prei. De eveneens sterk smakende bladeren kunnen, rauw fijngehakt, verwerkt worden in salades en soepen. De naam kan afgeleid zijn van dassen, die onder deze planten hun holen hebben.

Speenkruid



Er zijn blijkbaar mensen die speenkruid uit hun tuin verwijderen als een woekeraar. Onbegrijpelijk! Ten eerste zijn het heel fraai bloeiende planten in het vroege voorjaar. En ten tweede, niet al te lange tijd na de bloei, verwelken de bladeren en geven dus alle ruimte voor andere planten. Als je een speenkruidplantje uitgraaft zie je kleine knolletjes (de ‘speentjes’), waar het volgend voorjaar weer nieuwe plantjes uitgroeien. Als je goed kijkt naar de gele bloemblaadjes, zie je een glans- en lichtkleurverschil tussen het binnenste deel en het buitenste deel. Het buitenste deel is glanzend goudgeel, het binnenste deel ziet er wat vettiger/doffer en grauwer uit. Dat grauwe gedeelte heeft ook pigmenten in het UV-spectrum. Wij zien hele bloemblaadje als geel, maar voor de vroeg vliegende hommels en bijen is het hart van de bloem heel anders gekleurd omdat zij UV kunnen zien.

Krokus



Krokussen, en dan met name de boerenkrokus en de bonte krokus zijn echte stinzenplanten. Het onderscheid tussen deze twee is vrij subtiel. Hebben de bloemblaadjes een wat helle lichte of paarse kleur met donkere lijnen of vlekken en zijn de bladeren breder dan zeg 5 mm, dan is het een bonte krokus. Zijn de bladeren rond de 3mm breed, en is de bloem wat pastelachtig met de buitenkant grijs-wittig dan is dat de boerenkrokus. Een ander verschil is dat de bonte krokus de bloemblaadjes in de zon dichter bij elkaar houdt en die niet zo uitbundig uitspreidt als de boerenkrocus. Krokussen kunnen zich met zaad verspreiden.

Trompetnarcis






Narcissen behoren tot de meest bekende stinzenplanten. Veel aangeplant, uitbundig en lang bloeiend en als snijbloem overal te koop. Op de website van KD Dijkstra (klik op: Narcis) staat deze wetenswaardigheid: de geslachtsnaam van de narcis komt van Narcissus, de zoon van de riviergod Cephisus. De nimf Echo wedijverde met vele andere nimfen om de gunsten van de jongeman. Helaas leek Narcissus niet in staat ook maar iemand te beminnen. Echo liet deze beledigende afwijzing niet op zich zitten en nam op originele wijze wraak: ze zorgde ervoor dat Narcissus verliefd werd op zijn eigen spiegelbeeld (en dat is weer de achtergrond van de term narcistische persoonlijkheid). De jongen kwijnde tenslotte geheel weg omdat hij zijn spiegelbeeld niet kon bereiken. Op de plaats waar hij overleed ontsproot de gele narcis uit de grond. Met Echo liep het eveneens slecht af: ze treurde zo om het verlies van Narcissus dat ze wegkwijnde, tot tenslotte alleen haar stem overbleef.

Vingerhelmbloem



De blaadjes die tussen de lila-paarse bloemen in staan lijken wel op handjes met vingertjes, vandaar de naam van deze soort. Het is een inheemse plant, maar in ons deel van Nederland is het een stinzenplant. In Oud Poelgeest en in het Heempark staat het uitbundig te bloeien tezamen met de holwortel (niet op de foto), een nauwe verwant die gaafrandige blaadjes tussen de wat feller gekleurde roodpaarse of witte bloemen heeft en een holle wortelknol heeft. De verspreiding van deze planten is bijzonder omdat de vruchten met twee kleppen openspringen waardoor de zaadjes worden weggeslingerd. Deze zaadje zijn zwart en voorzien van een zogenaamd mierenbroodje. Mieren zijn hier verzot op, want het is voor hen heel voedzaam. Daarom verslepen zij de zaden die daardoor verspreid raken.

< Ga terug

Stinzenplanten in de Leidse Hout; voorjaar 2020


De geplande stinzenexcursie kon in 2020 helaas niet doorgaan. We hopen dat deze excursie in 2021 wel gewoon kan plaatsvinden. Onder "lees verder" vindt u foto's van stinzenplanten. Daarbij informatieve stukjes van Marco Roos.
Lees verder

Stinzenexcursie afgelast


Wanneer u hieronder klikt op "Archief" dan vindt u informatie over geplande Natuurexcursies.

Lees verder

Natuurexcursies 2020: Stinzen en Bomen


In 2020 zijn een tweetal natuurexcursies gepland: op 28 maart over stinzen en op 27 juni over bomen.
Lees verder

Natuurexcursies 2020


In het voorjaar zullen wij een tweetal excursies organiseren over bomen en stinzenplanten in de Leidse Hout, in samenwerking met Naturalis. Houd u onze website in de gaten voor nadere informatie.
Lees verder

Paddenstoelen excursie uitgesteld


Vanwege weersomstandigheden wordt de paddenstoelen excursie van 9 oktober uitgesteld tot woensdag 23 oktober van 14:00 tot 16:00.
Was u aangemeld dan graag even laten weten of u op 23 oktober aanwezig zal kunnen zijn. Zie verder.
Lees verder

Natuurexcursies najaar 2019


Dit najaar worden weer een tweetal natuurexcursies georganiseerd in de Leidse Hout.
Een insectenexcursie op zaterdag 21 september en een paddenstoelenexcursie op 9 of 23 oktober.
Aanmelding is gewenst.
Lees verder

Natuurexcursies 2019


Op dit moment vinden voorbereidingen plaats voor de natuurexcursies 2019. In ieder geval een traditionele paddestoelen excursie in het najaar.
Hou deze rubriek in de gaten voor meer informatie daarover.
Lees verder

Download hier het beheerplan volkspark de leidse hout

Downloaden

Bekijk de laatste foto's

Naar fotoalbum